Ekoloji Nedir? Ekosistem Nedir? İnsan Yaşamında Ekolojinin Önemi…

Son güncelleme:

Ekoloji Nedir?

Dünyadaki tüm canlıların birbirleri arasındaki ve çevreleriyle olan ilişkilerini inceleyen bilim dalına ekoloji adı verilir. Dilimizde doğa bilimi olarak da geçen ekoloji, biyolojinin alt bilim dallarından biridir.

İnsan, hayvan ve bitkiler başta olmak üzere canlı sınıfına dahil edilen tüm varlıkların yaşamlarını sürdürebilmeleri için bir çevreye ihtiyaçları vardır. Uygun çevre koşullarının varlığı ve bunların sürekliliğinin sağlanması ekoloji biliminin temel amaçlarından biridir.

Işık, su, toprak ve hava uygun çevre koşullarının sağlanmasında en gerekli etkenlerdir. Bunlar tüm canlıların ortak gereksinimleridir. Ekoloji canlı organları ile değil, canlıların uygun ortam ve koşullarda yaşayabilmelerini sağlamakla ilgilidir. Ekoloji (doğa bilimi), tüm çevre koşullarıyla ilgilenmektedir. Kıtalar, okyanuslar, akarsu ve yeraltı suları gibi verebileceğimiz birçok örnek ekoloji biliminin alanına girer.

Canlı yaşamı başlangıçtan beri belli bir sistem ve düzen içinde ilerlemiştir. Bu sistem içerisinde tüm canlılar birbirleriyle bir ilişki halindedir. Canlılar arasındaki bu düzen yaşamın devam ettirilebilmesi adına büyük bir önem taşır.

Ekoloji Nedir?

Ekosistem Nedir?

Ekosistem her şeyden önce bir düzeni ifade eder.  Belli bir bölgede yaşamakta olan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halinde olan canlıların bulundukları cansız çevre ile aralarındaki ilişki bütününe ekosistem adı verilir.

Ekosistemin temel unsurları hava, toprak, bitki, iklim ve hayvandan oluşmakla beraber bulundukları çevre üzerinde etkileri olduğunu bilmekteyiz. Örneğin; iklim şartlarının değişmesi ile birlikte ekosistemde bulunan canlılar olumsuz yönde etkilenirler ve bu şartlara uyum sağlayamayan türler zamanla yok olma tehlikesi ile karşılaşabilirler. Her ekosistemin kendine ait canlı çeşitliliği ve bununla uyumlu bir iklimi vardır.

Ekosistem Nedir?

Temel Ekolojik Kavramlar

Biyosfer: Dünya üzerindeki bütün varlıkların uygun yaşama koşullarının sağlandığı bölgelerin tamamına biyosfer adı verilir. Canlılığın bulunduğu bütün ortamlar gezegenin biyosferi olarak kabul edilir.

Ekoton: Farklı ekosistemlerin kesiştikleri alanlardır. Komşu biyomlar arasındaki geçiş bölgesidir. Birden fazla bölgenin özelliğine sahip oldukları için biyoçeşitlilik bakımından da zengindir.

Habitat: Biyolojik türlerin yaşamsal faaliyetlerini yerine getirmesine, genetik özelliklerine uygun biçimde hayatta kalmalarına olanak sağlayan, her tür için kendine ait özellikler taşıyan ortamdır.

Komünite: Ekosistemde bulunan canlı kesime verilen addır. Her ekosistemin komünitesi kendine özgüdür. Bir komünitede pek çok farklı türden oluşan binlerce popülasyona rastlayabilmekteyiz. Türlerin yaşamsal faaliyetlerini birbirleriyle uyum içerisinde sürdürebildikleri gözlemlenmektedir.

Niş Ekolojisi: Biyolojik varlıkların, yerine getirmesi gereken yaşamsal görevlerin bütününe verilen isimdir. Organizmaların yaşam sürdükleri alanlarda sorumlu oldukları vazifelerdir.

Tür Ekolojisi: Fizyolojik ve biyolojik olarak ortak özellikler barındıran, aynı atadan gelen, üreme şekilleri aynı olan ve çiftleştiklerinde verimli nesiller oluşturan canlılara tür denir.

Popülasyon: Herhangi bir türün belirli bir alanda oluşturduğu topluluğa verilen isimdir. Popülasyonların incelenmesi canlı ile çevresindeki ilişkiyi kavramak, doğadaki enerji akışını anlamak, doğayı tanımak ve önemini anlamak adına önemlidir.

Biyoçeşitlilik

Ekoloji Bilimi Neyi İnceler?

Ekoloji biliminin son dönemde incelediği durumların başında, ekolojik çevre koşullarının bozulmaya başlaması ve bundan kaynaklı olarak ortaya çıkan pek çok olumsuz doğa olayı gelmektedir. Doğanın hızla bozulan dengesi, dünyanın geleceği için ciddi bir tehlikedir. Tükenen yaşamsal kaynaklar, küresel ısınma, hızla artmakta olan çevre kirliliği gibi sorunlar doğa ve canlı yaşamı için büyük bir tehdit oluşturmaktadır. Sel, kasırga, tsunami, fırtına gibi birçok olumsuz doğa olayı dünya genelinde artış göstermektedir. Ekoloji bilimi bu durumu inceleyip nasıl baş edileceğini, ne gibi tedbirler alınacağını tespit ederek hayata geçirmek üzere çalışmalar yapmaktadır.

Ekoloji Bilimi

Ekolojik dengenin bozulmasında pek çok etken rol oynamaktadır. Fakat bu nedenlerin başında insan gelir. Bununla birlikte nükleer atıklar da ekosistemin bozulmasına neden olan ciddi unsurlardan biridir. Bu dengenin bozulması sonucunda, birçok türün yok olması kaçınılmaz bir sondur. Doğanın dengesi olarak tanımladığımız ekoloji, saydığımız bu nedenlerden dolayı son dönemde önemi git gide artan bir bilim dalıdır. Ekoloji bilimini, sadece vahşi doğa veya zengin çeşitliliğe sahip ormanlar ile bağdaştırmak yanlış bir düşüncedir. Geri dönüşüm ürünlerinin tekrar kullanılabilir duruma gelmesi, planlı yapılaşmaya önem verilmesi ya da atmosfere zarar veren gazların kontrol altına alınması doğal dengenin korunmasını sağlamaktadır ve bu sebeple ekoloji biliminin ilgi alanına girer.

Doğa ve İnsan

TÜRKİYE’DEKİ EKOLOJİK GELİŞMELER

2014 yılında Gaziantep Belediyesi tarafından kurulan Ekolojik Atölyeler sayesinde birçok kişi enerji verimliliği ve alternatif enerji kaynakları hakkında eğitimler almaktadır. Yürütülmekte olan 45 farklı atölye çalışmasıyla ortalama 45 bin kişi bu eğitimlerden yararlanmaktadır.

Ocak 2019 tarihinde yürürlüğe giren kanun ile doğada çözünmeyen plastik poşetlere ücretlendirme getirilmiştir. Bu karar ile plastik poşetlerin neden olduğu çevre kirliliğinin önüne geçilmesi amaçlanmıştır.

Türkiye’deki ekolojik gelişmeler

Bir sosyal girişim projesi olan Toplio uygulaması sayesinde, toprak ve su kaynaklarında ağır metallerin birikmesine ve hava kirliliğine neden olan ortalama 530 bin ton olan elektronik atığın (telekomünikasyon ve bilişim ürünleri, şarj materyalleri, elektronik kablolar) toplanması ve geri dönüştürülmesi amaçlanmıştır.

Dünya genelinde, ulaşımda güneş enerjisi kullanımı üzerine yapılan çalışmalar giderek artmaktadır. Türkiye’de ise bu konu üzerine ses getiren çalışmaların başında İstanbul Teknik Üniversitesi’nin ürettiği güneş enerjisi ile çalışan araç gelmektedir. Bu araç ulaşım maliyetlerini minimuma indirmenin yanı sıra doğaya da herhangi bir zarar vermemektedir. Gerekli teşvikin oluşturulması durumunda bu doğa dostu aracın büyük bir farkındalık yaratması beklenmektedir.

İTÜ tarafından üretilen güneş enerjisi ile çalışan araç

DÜNYADAKİ EKOLOJİK GELİŞMELER

Mercan adasında kurulmuş olan Lhaviani Oteli, tüm enerjisini güneş panelleri sayesinde karşılamaktadır. Gün ışığından maksimum seviyede yararlanan bu otelin enerji tasarruf oranı oldukça yüksektir. Otelde el yapımı mobilyalardan eko soğutma sistemine kadar üretiminde kullanılan bütün materyaller doğa ve çevre dostudur. Bu nedenlerden dolayı konaklama maliyetlerinin fazlasıyla yüksek olmasına rağmen bu otel farkındalık yaratmayı başarmıştır.

Enerji ve taşımacılık sektöründe dünyanın önde gelen isimlerinden biri olan Alstom markasının geliştirdiği, dünyanın hidrojen ile çalışan ilk treni 2018 yılında Almanya’da hizmete girmiştir. Bu aracın en önemli iki özelliği düşük ses kirliliği ve sıfır karbon emisyonu olarak açıklanmıştır.

Hidrojen ile çalışan tren

Bunun yanı sıra yapılan araştırmalar sonucunda ulaşım, sanayi, enerji ve gıda sektörlerinde yeniden yapılanmalara duyulan ihtiyaç göz ardı edilemez. Küresel ısınmada gözlenen hızlı artış, doğal afetlere, maddi ve manevi kayıplara yol açarak ekolojik zedelenmeyi artırmaktadır. Karbon emisyonunun minimuma düzeylere düşürülmesi, fosil enerji kaynaklarının kullanımının ortadan kalkması, güneş veya rüzgar gibi tükenmeyen enerji kaynaklarının kullanımının yaygınlaşması zorunlu hale gelmektedir. Geliştirilmekte olan teknolojiler sayesinde bu sorunlara çözüm getirilmesi planlanmaktadır.

Ekoloji Bilimi

Sonuç olarak; Doğa gittikçe genişleyen ve sürekli farklılaşma süreci içerisinde olan evrimsel bir gelişimdir. Bu evrim vahşi doğada veya toplumda henüz tamamlanmamıştır. Doğayı durağan bir varlık değil, dinamik bir oluşum olarak ele almalıyız.

Doğanın insan eliyle uğradığı tahribat gün geçtikçe artarken, bozulan ekolojik denge de yine insan yaşamının sonunu getirmektedir. Doğayı koruma bilinci bu gezegende yaşayan her bireyin ortak çabası olmalıdır. Toplumların bu konuda bilinçlendirilmesi, bu alanda yapılan çalışmaların desteklenmesi ve farkındalık oluşturulması bütün canlılarda olduğu gibi insanın da sorumluluğundadır. Ekoloji, bulunduğu çevreyi koruma bilincine sahip her bireyin tanıması ve anlaması gereken bir bilim dalıdır.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Negibi sosyal içerik paylaşım sitesidir. Tüm hakları saklıdır izinsiz kullanılamaz ya da kopyalanamaz.