Gelin Gökyüzünde Gezerek Takım Yıldızlarını Keşfedelim !

Son güncelleme:

Takım yıldızı; gök kürenin veya gökyüzünün seksen sekiz alana bölünmesinin her birine verilen isimdir. Bilim insanlarının gökyüzündeki yıldızların aralarına çizgi çekmeleriyle ortaya çıkmışlardır. Bu yıldızları çektikleri çizgilerin sonucunda oluşan şekilleri benzettikleri şeylerle adlandırmışlardır. Takım yıldızlarının büyük bölümünü Romalılar ve Eski Yunanlılar isimlendirmiştir. Çinliler ve Arap gökbilimcilerinin adlandırdıkları takım yıldızları da vardır.

Takım yıldızları ve gökyüzü

Takım Yıldızı Nedir ?

Karanlık bir gecede gökyüzüne bakıldığı zaman gökyüzü bir karmaşa içinde gelir ve göze daha çok parlak yıldızlar çarpar. Bunlar gökyüzü olaylarının yerlerini belirlemek ya da zayıf parıltılı gök cisimlerini işaretleyebilmek için değerli karşılaştırma noktaları oluştururlar. Antik Çağ’dan günümüze takım yıldızları hayvanlar veya mitolojik kişilerle özdeşleştirilen karakteristik şekiller olarak gruplandırılmışlardır. Çağdaş astronomi gerekli gördüğü noktaları gökyüzündeki koordinat sistemlerini kesinleştirmeye fayda sağlamıştır. Bu sayede gök cisimlerinin koordinatları belirlenerek gözlem aletleriyle gök cisimlerinin incelenmesini kolaylaştırmıştır.

Takım yıldızları ve özellikleri

Takım Yıldızları ve Özellikleri

Seksen sekiz takım yıldızının yarısı kuzey yarım kürede yarısı güney yarım kürede bulunmaktadır. Yeryüzünden baktığımızda belirli şekil oluşturan takım yıldızlarının aslında aralarında kilometrelerce uzaklık vardır. Bu yüzden gerçek bir takım oluşturmazlar. Sadece izdüşümleri bir takımmış gibi beraber görünmelerini sağlar. En küçük takım yıldızı Güney Haçı, en büyük takım yıldızı Hydra’dır. Su Yılanı da denir. En parlak takım yıldızları Orion ve Büyük Ayı’dır. En sönük takım yıldızı ise Mensa’dır. Masa da denir. Bazı takım yıldızlarının görülebilmeleri saate, konuma ve mevsime göredir. Kuzey yarım kürede takım yıldızları en rahat kış mevsiminde görülmektedir. Büyük Ayı takım yıldızı güney yarım küreden, Güney Haçı takım yıldızı kuzey yarım küreden görülemezler. Eski zamanlarda takım yıldızları insanların yön bulmalarına yardımcı olarak gidecekleri mesafe ve yer hakkında önsezi hissetmelerini sağlıyorlardı. Özellikle gün boyunca yer değiştirmeden duran ve hemen hemen dünyanın ekseni ile aynı doğrultuda olan Kutup Yıldızı’nın gösterdiği yön kuzeydir. Kutup Yıldızı sadece kuzey yarım küreden görülebilir.

En Çok Bilinen Takım Yıldızları

1- Orion (Avcı) Takım Yıldızı

Orion takım yıldızı gök ekvatoru yakınında bulunmasından dolayı tüm dünyada görülebilir. En parlak takım yıldızlarından biridir. Bu yüzden kolay bulunabilir. Orion takım yıldızı dört belirgin yıldızdan oluşmuştur. Boyu eninin dört katıdır. Bir dikdörtgen şeklindedir ve bu dikdörtgenin merkezinde çapraz şekilde üç farklı yıldız vardır. Avcının sağ omzunda Betelgeuse, sol omzunda Bellatriks, sol ayağında Rigel ve sağ ayağında ise Saif yıldızları bulunmaktadır. Merkezindeki çapraz yıldızlar üstten alta sırayla olmak üzere Mintaka, Alnilam ve Alnitak yıldızlarıdır. Bu üç yıldız Orion’un kemerini ya da bir başka değişle kuşağını oluştururlar. Orion Bulutsusu kuşağın altında bulunur ve Orion’un kılıcıdır. Orion’un başını simgeleyen Heka adındaki kısım üç sönük yıldızdan meydana gelmektedir. Bellatriks’ten ötede olan yıldızlar avcının kalkanını, Betelgeuse’deki yıldızlar Orion’un sol kolunu oluşturmaktadırlar. Orion takım yıldızını gözlemlemek isteyenler kış aylarında güney kutbuna bakmalıdırlar. Bünyesinde gökyüzünün en parlak 10. yıldızı Betelgeuse’yi ve en parlak 7. yıldız olan Rigel’i barındırmaktadır. Orion’un komşuları İkizler, Eranus nehri, Tavşan ve Boğa takım yıldızlarıdır. Orion takım yıldızını Gemini, Taurus, Lepus, Eridanus ve Monoceros takım yıldızları çevrelemektedir.

2- Andromeda Takım Yıldızı

Andromeda takım yıldızı seksen sekiz takım yıldızından biridir ve Batlamyus’un kırk sekiz takım yıldızı listesinde de geçer. Adını Yunan mitolojisindeki bir prenses karakteri olan Andromeda’dan alır. Bir kuzey yarım küre takım yıldızıdır. En dikkat çekici özelliği Anrodmeda Gökadasını barındırıyor olmasıdır. Bu takım yıldızına Zincirli Prenses de denmektedir. Andromeda takım yıldızının en parlak yıldızı Alpheratz’dır. Sirrah da denir. Alpheratz yıldızı prensesin başını temsil eder. Bayer isimlendirme sistemine göre Alpha Andromedae olarak da adlandırılan takım yıldızı eskiden Pegasus ile Andromeda’nın ortak yıldızı olarak da varsayılmıştır. Prensesin kuşağını temsil eden yıldız Miraç’tır. Bu yıldız 2.1 kadirden oluşur ve seksen sekiz ışık yılı uzaklığındadır. Almaç yıldızı da büyük A’nın güney kolu ucunda bulunmakta ve kontrast renkleriyle güzel bir çift yıldızı olarak bilinmektedir. Andromeda’ nın koluna uzun bir şey iliştirildiği için elinde bir kılıç varmış gibi gözükür. Andromeda takım yıldızını Pegasus, Pisces, Triangulum, Lacerta, Perseus ve Cassiopeia takım yıldızları çevrelemektedir.

3- Aquila (Kartal) Takım Yıldızı

Aquila (Kartal) takım yıldızı

Aquila ( Kartal) takım yıldızı mitolojide Zeus’un kuşu olarak bilinir. Zeus’un devlerle olan savaşında ona bekçilik yapar ve ona yardım eder. Yaz üçgeni asterizminin baş uçlarından biri ve Aquila takım yıldızının en parlak yıldızı Altair yıldızıdır. Aquila takım yıldızının çoğu Samanyolu bölgesindedir ve bu yüzden sınırları içinde birçok bulutsu ve küme bulunur. Ancak gökadalar azdır ve loşturlar. Aquila takım yıldızı Romalılar arasında Vultur Volans yani Uçan Akbaba olarak bilinir. Takım yıldızının içinde Altair, Okab ve Tarazed yıldızları bulunmaktadır. Capricornus, Aquarius, Delphinus, Scutum, Sagittarius, Hercules, Serpens Cauda, Ophiuchus ve Sagitta yıldızları Aquila takım yıldızını çevrelemektedirler. Hinduizmde bu takım yıldızı yarı insan tanrı yarı kuş olan Garuda ile tanımlanmaktadır. Eski Mısırda’da gök tanrısı olan Horus’un şahini olarak görülüyordu. Segitta, Hercules, Scutum, Sagittarius, Capricornus, Aquarius, Serpens Cauda, Delphinus ve Ophiuchus takım yıldızları Aquila takım yıldızını çevrelemektedir.

4- Büyük Ayı (Ursa Major) Takım Yıldızı

Büyük Ayı ( Ursa Major) takım yıldızı

Büyük Ayı takım yıldızı kuzey küreden bütün yıl boyunca görülebilmektedir. Tanınmış Büyük Kepçe şeklini ayının arka ayakları ve kuyruğunda bulunan parlak yedi yıldızdan oluşan takım yıldızıdır. Büyük Britanya’da bu şekil pulluk veya sabah olarak adlandırılmaktadır. Büyük Kepçe dışında kökeni Arap kültüründen olan başka bir yapı daha vardır. Üç grup yıldızından oluşur ve adı Ceylanın Sıçramaları olarak adlandırılır:

  • İlk sıçrama; Australis, Alula Borealis ve Ursae Majoris
  • İkinci sıçrama; Tania Borealis, Australis ve Ursae Majoris
  • Üçüncü sıçrama; Talitha Borealis, Ursae Majoris ve Australis olarak adlandırılmaktadır.

Bu yıldızlar ayının ayak parmaklarında bulunurlar ve takım yıldızının güneybatı sınırındadırlar. Büyük Ayı takım yıldızının bölgesinde birçok farklı parlak gökada bulunmaktadır. Bunlardan bazıları şunlardır: Ayının başının üzerinde M81, M82 ikilisi. M101 Ursae Majoris’in kuzeybatısında bulunan sarmal bir gökadadır. Bir diğeri Messier kataloğunda bulunan M82 ve M81 ikilileridir. Büyük Ayı ile ilgili birçok efsane vardır. Biri de Hera’nın kocası Zeus kıskançlığından Callisto’yu ayıya çevirmiştir. Büyük Ayı takım yıldızı da oradan türemiştir. Büyük Ayı ve Küçük Ayı takım yıldızlarının birleşmesi Kutup Yıldızı’nı işaret etmektedir. Draco, Leo, Lynx, Leo Minor, Canes Venatici, Boötes, Camelopardelius ve Coma Berenices takım yıldızları Büyük Ayı takım yıldızını çevrelemektedirler.

5- Küçük Ayı ( Ursa Minor) Takım Yıldızı

Küçük Ayı (Ursa Minor ) Takım Yıldızı

Küçük Ayı takım yıldızı da Büyük Ayı takım yıldızı gibi kepçeye benzer. Daha küçük kepçeye benzediği için Küçük Ayı takım yıldızı denilmiştir. Ancak tam olarak bir takım yıldızı değildir. Küçük kepçeye benzeyen kasesinin sonundaki parlak yıldızlara Kutbun Bekçileri adı verilmiştir. Küçük Ayı takım yıldızının en parlak yıldızı Kutup Yıldızı‘dır. Kutup Yıldızı üçlü bir yıldız grubundan oluşmaktadır. İki tanesi gözle görülebilir yıldızlardır. Ancak üçüncü yıldız olan Polaris yıldızı gözle görülemez. Gözle görülebilen yıldızlardan daha parlak olanı çift yıldızdır. Çift yıldızlar birbiri çevresinde dolanan ikili yıldız sistemleridir. Ancak bu çift yıldızlar bir spektroskopla incelendiği zaman birbirinden ayırt edilebilirler. Küçük ayı takım yıldızını Camelopardalis, Cepheus ve Draco takım yıldızları çevrelemektedir.

6- Ejderha ( Draco) Takım Yıldızı

Ejderha ( Draco) takım yıldızı

Ejderha takım yıldızı Büyük ve Küçük Ayı yıldızlarının ortasından geçerek daha sönük yıldızlardan oluşan bir takım yıldızıdır. Ejderha’yı oluşturan takım yıldızları Küçük Ayı takım yıldızının kepçesinden sağa doğru eğrilerek aşağı doğru kıvrılır. Daha sonra bu eğri ters dönerek sağa ( yani doğu yönüne) dönerek bir dirsek yapar. Ejderhanın başı Küçük Ayı takım yıldızının kepçesinde dörtgen oluşturan dört yıldızdır. Küçük Ayı takım yıldızının kepçesiyle aynı parlaklıkta ve büyüklüktedir. Ejderha takım yıldızının en parlak yıldızı Eltanin (Gama Ejderha) yıldızıdır. Ursa Major, Ursa Minor, Hrcules, Lyra, Boötes, Camelopardalis, Cygnus ve Cepheus takım yıldızları Ejderha takım yıldızını çevrelemektedirler.

7- Yengeç ( Cancer) Takım Yıldızı

Yengeç ( Cancer) takım yıldızı

Yengeç takım yıldızı zodyak kuşağı takım yıldızlarından biridir. Yengeç burcuyla ilişkilendirilir. Orta büyüklükte ve 506 metrekarelik bir alanı olan takım yıldızıdır. Yıldızları çok soluktur. En parlak yıldızı Beta Cancri yıldızıdır. Yengeç takım yıldızını Hydra, Leo, Gemini, Lnyx, Canis Minor, Leo Minor takım yıldızları çevrelemektedirler.

8- Kraliçe ( Cassiopeia) Takım Yıldızı

Kraliçe ( Cassiopeia)

Kraliçe takım yıldızına W ya da Koltuk takım yıldızı da denmektedir. Kraliçe takım yıldızı gökyüzünün hiç batmayan takım yıldızlarından biridir. Bu takım yıldızını her gece ve her mevsim görebilirsiniz. Kuzey kutbuna yakın olmasından dolayı Kraliçe takım yıldızı batmamaktadır. Bundan dolayı bulunduğumuz enlemde ufkun altına girmemektedir. Kraliçe taç veya w gibi görünür. Cas ve V509 Cas adında çıplak gözle görülen iki yıldız içermektedir. Takım yıldızının en parlak yıldızı Cas yıldızıdır. Ayrıca bu yıldız ikili bir yıldızdır. Biri sönük turuncu renginde diğeri ise beyaz-sarı renkli güneş benzeri bir yıldızdır. Lacerta, Andromeda, Persus, Camelopardelis ve Cephus takım yıldızları Kraliçe takım yıldızını çevrelemektedir.

9- Çoban ( Boötes) Takım Yıldızı

Çoban ( Boötes) takım yıldızı

Çoban takım yıldızı genelde Ayı Terbiyecisi anlamına gelmektedir. Çünkü Küçük Ayı ve Büyük Ayı takım yıldızlarına yukarıdan bakar gibidir. Dünyadan görülebilen ve en parlak olan Arcturus yıldızını barındırır. Çoban takım yıldızını görebilmek için yapmanız gerekenler: Büyük Ayı takım yıldızı kepçesinin eğri duran sap kısmına bakın. Bu sap kısmını iki katı kadar takip ettiğinizde hafif turuncu renkli parlak bir yıldız olan Arcturus’u görürsünüz. Güneydoğu tarafında bulunmaktadır. Gökyüzü tamamen karanlıksa Çoban takım yıldızının diğer yıldızlarını da görebilirsiniz. Arcturus’un solunda ve yaklaşık bir yumruk genişliğinde ve birbirinden yarım yumruk genişliği kadar ayrık bir şekilde duran bir çift yıldız ve Arcturus’tan daha da uzakta olan başka bir çift yıldız görülür. Arcturus en altta ve diğer yıldızlarda üstünde olduğundan bir dondurma külahı gibi gözükür. Çoban takım yıldızını Virgo, Serpens Caput, Ursa Major, Ejderha, Hercules, Canes Venatici, Coma Berenices ve Corona Borealis takım yıldızları çevrelemektedir.

10- Boğa (Taurus) Takım Yıldızı

Boğa ( Taurus) takım yıldızı

Boğa takım yıldızı zodyak takım yıldızı kuşağından biridir. Kuzey yarım kürede çıplak gözle bile görülebilecek kadar göze çarpan bir takım yıldızıdır. Kuzeyinde Arabacı ve Kahraman, doğusunda İkizler, batısında Koç, güneydoğusunda Orion, güneybatısında Balina ve güneyinde Irmak takım yıldızlarıyla çevrilidir. Boğa takım yıldızının en parlak takım yıldızı turuncu renkli dev bir yıldız olan Aldebaran yıldızıdır. Boğanın yüzünü A veya V şeklinde şekillendiren bir yıldız desenidir. Boğa’nın yüzünün ana hatlarını yıldız kümesi olan Hyades’in parlak üyeleri belirlemektedir. Boğa’nın boynuzlarını Beta Tauri ve Zeta Tauri oluşturur. Beta Tauri beyaz sınıfındadır ve dev bir yıldızdır. Ayrıca takım yıldızındaki en parlak ikinci yıldızdır. Boğa takım yıldızıyla Arabacı takım yıldızının sınırındadır. Zeta Tauri yıldızı da yüz otuz üç günde bir yörüngesini tamamlayan ve tutulan bir çift yıldızıdır.

11- Terazi ( Libra) Takım Yıldızı

Terazi ( Libra) takım yıldızı

Terazi takım yıldızı zodyak takım yıldızlarından biridir. Takım yıldızı ilk kez MÖ 43’te terazi burcunda görülen kuyruklu yıldız olup Sezar’ın Roma’da öldürülüşünün habercisi olarak kabul edilmiştir. Akrep takım yıldızının sağında yani batısında yer almaktadır. Grubun bulanık ve çok dağınık olmasından dolayı çevreniz aydınlıksa bu takım yıldızını göremeyebilirsiniz. Takım yıldızının en parlak yıldızı terazinin kolunda bulunan Zuben El Şimali yıldızıdır. Terazinin güney kolunda çift yıldız olan Zuben El Cenubi yıldızı yer almaktadır. Ayrıca akrebin kolu da Zuben El Akreb yıldızından oluşmaktadır. Gündüz ve gecenin eşit olduğu yani 23 Eylül tarihinde güneş bu burca girer. Terazi takım yıldızını Scorpius, Ophiuchus, Virgo, Hydra, Serpens Caput, Lupus ve Centaurus (köşesi) takım yıldızları çevrelemektedir.

12- Akrep ( Scorpius) Takım Yıldızı

Akrep (Scorpius) takım yıldızı

Akrep takım yıldızı zodyak kuşağında yer alır. Batısında Yay takım yıldızı doğusunda Terazi takım yıldızı bulunmaktadır. Geniş bir takım yıldızı olmakla birlikte güney gökkürede Samanyolu’na yakındır. Akrep takım yıldızı bölgesinde Beta Scorpi, Antares, Delta Scorpi, Teta Scorpi, Nu Scorpi, Lambda Scorpi, Pi Scorpi, Xi Scorpi, Tau Scorpi, Sigma Scorpi ve Upsilon Scorpi gibi birçok parlak yıldız bulunmaktadır. Ayrıca Antares yıldızı Akrep takım yıldızının en parlak yıldızıdır. Akrep takım yıldızının tam ucunda görülen Upsilon Scorpi ve Lambda Scorpi yıldızları bazen Kedi Gözü olarak adlandırılırlar. Corona Australis, Ara, Norma, Lupus, Libra, Ophiuchus ve Sagittarius takım yıldızları Akrep takım yıldızını çevrelemektedirler.

13- Yelkenli (Vela) Takım yıldızı

Yelken ( Vela) takım yıldızı

Yelken takım yıldızı güney gök kürede yer almaktadır. Bu isim Argo Navis takım yıldızının yelkenini oluşturduğu için verilmiştir. Yelken takım yıldızının en parlak yıldızı Volerum yıldızır ve bu yıldız süper devdir. Bu yıldıza bazen astronot Roger Chaffee’nin adının tersten yazılışı olarak Rogger de deniliyor. Yelken takım yıldızının bölgesinde Güneyin Halka Bulutsusu, gezegenimsi bulutsusu, Yelken Süpernova Kalıntısı ilgi çekici nesnelerden birkaçıdır. Pyxis, Carina, Cantaurus, Antlia ve Puppis takım yıldızları Yelken takım yıldızını çevrelemektedir.

Ülker Yıldız Kümesi

ülker yıldız kümesi

Ülker açık bir yıldız kümesidir. Boğa takım yıldızında bulunur. Ülker yıldız kümesi dünyaya en yakın açık, çıplak gözle görülebilen ve en ünlü yıldız kümesidir. Ülker yıldız kümesinin şekli küçük bir kümeyi anımsatmaktadır. Sıkışık olmalarından dolayı kapladıkları alan parmak ucu kadardır. Bu yüzden küme ışıklı bir grup halinde gözükmektedir. Uzun süre poz verilen fotoğraflarında ve teleskopla bakıldığında bu yıldız kümesinin etrafında mavi bir peçe görülmektedir. Bu küme ilk kez 1859′ da görülmüştür. Ülker kümesinin yüzden fazla üyesi olduğu bilinmektedir. Ancak çıplak gözle sadece altı tanesi görülmektedir. Aynı toz ve gaz bulutu içerisinde aynı anda doğdukları ve aynı anda hareket ettikleri için kardeş olarak isimlendirilirler.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Negibi sosyal içerik paylaşım sitesidir. Tüm hakları saklıdır izinsiz kullanılamaz ya da kopyalanamaz.