Peyzaj Mimarisi Nedir? Peyzaj Mimarisinin Tarihçesi

Peyzaj mimarlığı ya da mimarisi birçoğumuzun düşüncesine göre parkların, bahçelerin, spor alanlarının ya da yolların düzenlenmesi kadar basit bir anlam taşır. Aslında dönüp bir baktığımızda bize en güzel yaşam alanlarını sunan bir daldır. Dışarı çıktığımız zaman huzur bulduğumuz ve kendimizi dinleyebildiğimiz ya da arkadaşlarımızla keyifli vakitler geçirebildiğimiz oluşumların tümü peyzaj mimarisi sayesindedir.

Peyzaj mimarisi nedir?

Peyzaj ne demektir?

Peyzaj; insanlar tarafından anlaşıldığı biçimde, doğal ve beşeri unsurların eylem ve etkileşimi sonucu ortaya çıkan bir alan anlamını taşır.

Peyzaj mimarlığı nedir?

Peyzaj mimarlığı;
• İnsanların yararına, mutluluğuna, güvenliğine, sağlığına ve konforuna uygun doğal ve kültürel kaynaklarla projeler üretir.
• Projeler, estetik ve bilimsel ilkeler kapsamında ele alınır.
• Gerçekleştirilecek projelerde biyoçeşitliliğin önemli olduğu arazi planlamaları, tasarımı, yönetimi, onarılması konularını içine alan eğitimler ve araştırmalar yapar.

Peyzaj mimarlığını; bilimden, teknolojiden, mühendislikten ve matematikten ayıramayız. Disiplinler arası çalışan bir meslek dalıdır.

Peyzaj mimarları doğal ve kültürel alanın yöneticileridir. Doğal ve inşa edilen alanlarda milyonlarca insan çalışıyor, yaşıyor ve oyunuyor. Bu yüzden bu alanların planlaması ve tasarımı düzenli olarak devamlılık gösteriyor.

Peyzaj mimarlığı, bir anlamda devletlerin gelişmelerini düzene koyar. Yapısal tasarımları ve bitkilendirmeyi dengeler, bu sayede afet ve felaketlere uygun güvenli alanlar oluşturur. Sonucunda ülkenin ekonomi, sağlık, çevre, sosyal gibi alanlarında olumlu etkiler.

Peyzaj nedir?

Peyzaj tasarımı; kentsel tasarımı ve kent yenileme çalışmalarından sorumludur. Parklar, meydanlar, dinlenme alanları, yaya yolları, botanik bahçeler, hayvanat bahçeleri, oyun alanları, spor alanları, otopark gibi topluma açık alanların yapısal ve bitkisel tasarımını gerçekleştirir ve sonrasında da uygulamasını ve bakımını sağlar. Tarımsal amaçlı çiftlik ve hobi bahçelerinden de sorumludur, onların da tasarımını yapar ve bakımını yürütür.

Peyzaj planlama; yaşam alanlarının koruma ve kullanım dengesinin sağlanması, oluşabilecek çevre sorunlarının giderilmesi ve önlenmesi, kamu yararını gözeterek yeşil alanların oluşturulması, koruması, onarımı ve yenilemesi gibi plan, projelerin uygulanması temel alan planlamadır.

İnsanlar tarafından tahrip edilmiş olan ya da tahrip edilmeye devam eden; sulak alanlar, maden ocakları, katı atık depolama alanları, ormanlar gibi alanların sürdürebilirliği ve onarımı için planlamalar gerçekleştirir.

Turizm alanlarında, kültürel ve doğal mirasların korunması için planlamalar yapar.
Peyzaj planlaması yapılırken; iklim, toprak koşulları, morfolojik ve jeolojik yapılar göz önünde bulundurulur ve tasarımlar buna göre yapılır.

Peyzaj mühendisliği; araziyi ve suyu şekillendirmek için matematik ve bilimin bir arada çalıştığı meslek dalıdır.

peyzaj mimarlığı

Peyzaj onarımı; bozulan arazinin tekrardan ekolojik ve ekonomik değerine ulaştırır. Tahrip olmuş tüm alanlarda gerekli yapısal ve bitkisel tasarımlar, onarımlar yapılır.
Peyzaj mimarlığı; bina dışında bulunan tüm alanların mekân, hacim ve yüzeylerinin mimarı değerler ile birlikte ekonomik, estetik, mühendislik ve bilimsel yollar sayesinde planlanması ve tasarlanmasını değerlendirir. Yapı sistemlerine uygun olan projelerin üretimini gerçekleştirir. Aydınlatma, küresel ısınma ile birlikte iklim kontrolü, enerjinin ve suyun etkin kullanımı gibi doğal ve kültürel alanları bir arada tutarak insan odaklı koşullar oluşturur.

Kentsel alanda peyzaj bir bütündür. Mimarinin; yapısında, yüzeyinde, terasında, balkonunda her yerde yer alır.

Planlama ve tasarlama sürecinde peyzaj malzemeleri olarak otsu, odunsu, su gibi canlı materyaller kullanılır. Ahşap, taş, beton, toprak, heykel, ses, cam gibi yapı sistemlerini kapsayan cansız malzemelerden de yararlanılır. Yollar, otoparklar, kaldırımlar, oyun alanları, yeşil alanlar ve bu alanlar üzerindeki büfe, trafo, ulaşım ve haberleşme bölgeleri, aydınlatma elemanları gibi projelerde planlama ve tasarım sürecinin birer parçasıdır.

Peyzaj mimarlığı yapan bir kişiye peyzaj mimarı denir. Peyzaj mimarı; planlama, tasarım, onarım süreçlerinin başıdır.

İyi bir peyzaj mimarı hangi özellikleri taşımalı?

Peyzaj mimarı, disiplinler arası bir çalışma gerektiği için mühendislik ve mimarlığın gerektirdiği; bilim, teknoloji, sanat, matematik, botanik gibi bir çok alana hakim olmalıdır.

peyzaj mimarı
  • Doğal ve kültürel çevreyi iyi gözlemleyebilmeli, algılayabilmeli ve anlayabilmelidir.
  • Mantık üzerine kurulu tasarım ve planlama becerilerine sahip olmalıdır.
  • Estetik görüşe sahip olmalıdır.
  • Kültürel geçmişi sorgulamalı, araştırmalıdır.
  • Yaratıcı ve üç boyutlu düşünebilme becerisine sahip olmalıdır.

Peyzaj Mimarisi Tarihi

İnsanlığın göçebe yaşamdan yerleşik hayata geçmesi ile peyzaj mimarisinin tarihi başlamıştır. Tarımı geçim kaynağı olarak kullanan insanlar, bahçe peyzaj örneklerinin ilk ortaya çıkaranlarıdır.

Mezapotamya

Mezapotamya’da bulunan en güzel bahçeler Babilliler döneminde ortaya çıkmıştır. Temelde bir dizi teras üzerine kurulmuş olan çatılı bahçelerdir. Bu bahçeler kraliyet saraylarında yapılmıştır. Bahçeler sadece basit teraslar üzerine değil, revaklar ve kemerli duvarlar üzerindeki teraslardan oluşur. Bu terasların üstünde taş balkonlar yer alır. Balkonları sularken teraslarda su sızıntısı oluşmaması için zemini saz ya da zift gibi maddelerle örterler. Dünyanın yedi harikasından biri olan Babil’in Asma Bahçeleri bu mimarı alanında yapılmış çalışmaların en güzel örneklerinden sadece birisidir.

Babil’in Asma Bahçeleri

Mısır

Mısır’da bahçeler, papirüslere ve duvarlara resmedilmiştir. Tapınakların bahçeleri ve Mısırı’ın zenginlerinin evlerinin bahçeleri bir hayli uzundur. Genellikle kare biçiminde olan bu bahçelere palmiye, incir ve akasyalar yerleştirilmiştir. Nil Nehri’nden gelen su ile geniş ve derin havuzlar yapmışlar. Bu havuzlar hükümdarın ve yakınlarının kayıklarla gezintiye çıkacağı ve havuzlarda banyo yapabileceği şekilde tasarlanmış.

Mısır Bahçeleri çizimleri

Rönesans

Tepelerin en hakim olan noktalarına yerleştirilmiştir. Bina ile bahçe olabilecek her anlamda estetik bir şekilde tasarlanmıştır. Bahçelerde; servi, fıstık çamı, defne, yeşil meşeler gibi bitkiler ağırlıklı olarak kullanılmıştır. Bu bitkiler budanır ve duvar biçimine ya da çeşitli hayvan figürleri haline getirilmiştir. Tüm bunların yanında bahçelerin görsel şölen yaratması açısından bahçelerde yeşilin birçok tonu kullanılmıştır. Rönesans mimarisi en parlak zamanını İtalyan rönesansı zamanında yaşamıştır. Daha sonra yerini şekil değiştirerek Barok bahçe sanatına bırakmıştır.

Rönesans peyzaj mimarisi

Barok

18. yüzyılda Fransa sanat hareketlerinin merkeziyken Versay Bahçeleri ile mekan algısını sonsuzluğa eriştirmiştir. Barok bahçe sanatının anlayışına göre;

• Bahçenin çizgileri olabildiğince minimal olmalıdır.
• Detaylar önemlidir.
• Planda birlik ve bütünlük olmalıdır.
• Bahçeler, bayram ve eğlenceler gibi kutlamalara uygun olmalı ve geniş tutulmalıdır.
• Bahçenin asıl bölümü açık olmalıdır ve çevresi kapalı bahçelerle çevrilmelidir.
• Fazlaca çeşme, fıskiye ve havuz bulunmalıdır.

Versay Sarayı ve Bahçeleri

İran

İran’ın kurak ve sıcak yapısı nedeniyle gölgeye, suya ve yeşile duyulan özlem bir gerçektir. Bu özlem İran’da paradise adı verilen cennet bahçelerinin oluşumuyla sonuç bulur. İslami dönemden sonra kullanılan ağaç ve çiçeklerde dini inançların etkisi görülür. Servi ağacı, ölümü ve yalnız olmayı; erik, badem ve kiraz ağaçları mutluluğu, umudu ve hayatı; gül ve yaseminler cennetten bir yeri ifade ederler. İslami bahçe anlayışı Endülüs Emevileri sayesinde İspanya’ya ve daha sonrasında tüm Avrupa’ya ulaşmıştır.

İslami Bahçe Sanatı

Uzak Doğu

Çin’de bulunan imparatorluk saray bahçelerinin belirgin olan özelliği büyük olmalarına rağmen gizli olmasının önemliliğidir. Bahçelerde kayalıklar, tepeler, göller ve akarsular bulunur. Bu bütünlük bahçelerde sanki bir doğanın parçasıymış hissiyatını taşır. Avlular, yüksek taşlarla ya da duvarlarla çevrilmiştir. Bu duvarlar sadece gizlilik için değil aynı zamanda da peyzaj bitkilerinin gölgelerle oluşturduğu oyunlar sebebiyle de oluşturulmuştur. Zeminde taş, çakıl ve mozaikler kullanılmıştır.

Uzak Doğu Bahçe Sanatı

Eski Roma

Roma bahçelerinde taş ve suyun birlikteliği sıkça kullanılmıştır. Bu birliktelik mermer masalar ve küçük heykellerle süslenmiştir. Bahçeler genellikle dikdörtgen ve karelere bölünen kanal biçimli havuzlarla süslenmiştir.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Negibi sosyal içerik paylaşım sitesidir. Tüm hakları saklıdır izinsiz kullanılamaz ya da kopyalanamaz.